Có những lúc trong đời, điều quan trọng nhất không phải là chúng ta đã từng nói gì, đã từng sống thế nào, hay đã từng đi xa đến đâu, mà là sau tất cả, trái tim chúng ta có còn biết hối hận và muốn trở về hay không.
Ngôn sứ Êdêkiel nói một điều rất mạnh: “Nếu kẻ gian ác bỏ đàng gian ác nó đã đi, và thực thi công bình chính trực, nó sẽ được sống.” Thiên Chúa không nói: người ấy đã từng gian ác nên không còn cơ hội. Trái lại, Người nhìn thấy nơi một con người khả năng thay đổi. Quá khứ có thể là một phần của câu chuyện, nhưng không phải là câu cuối cùng.
Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta đến cùng một chân lý qua hình ảnh hai người con. Người con thứ nhất nói: “Con không đi.” Một lời từ chối rất rõ ràng. Nhưng rồi nó hối hận và đi. Người con thứ hai nói: “Thưa cha, vâng, con đi”, nhưng cuối cùng lại không đi.
Đức Giêsu không hỏi: “Ai đã nói lời đẹp hơn?” Người hỏi: “Ai trong hai người con đã làm theo ý cha mình?”
Câu trả lời nằm ở hành động, nhưng đằng sau hành động ấy là một điều còn sâu hơn: một con tim biết hối hận.
Hối hận theo Tin Mừng không phải là chìm mãi trong mặc cảm về lỗi lầm của mình. Hối hận thật sự là khi con người đủ thành thật để nhìn nhận: Tôi đã sai. Tôi đã đi nhầm đường. Tôi không muốn tiếp tục như thế nữa.
Rồi từ sự nhận ra ấy, con người đứng lên.
Đó là khác biệt giữa mặc cảm và hoán cải. Mặc cảm khiến người ta quay vào chính mình và tuyệt vọng. Hoán cải mở con người ra với Thiên Chúa và đưa họ trở về.
Có những người cả đời tưởng mình rất gần Thiên Chúa, bởi họ nói đúng, giữ đúng, làm đúng những điều bên ngoài. Nhưng trái tim lại không còn khả năng thay đổi. Có những người từng đi rất xa, từng mang trên mình nhiều vết thương và sai lầm, nhưng đến một ngày họ biết khóc về chính mình, biết cúi xuống, biết nói: “Lạy Chúa, con đã sai.”
Và có khi chính giây phút ấy lại là khởi đầu của một đời sống mới.
Đức Giêsu nhắc đến những người thu thuế và gái điếm không phải để ca tụng quá khứ của họ, nhưng để làm nổi bật sức mạnh của lòng tin và sự trở về. Họ đã nghe lời Gioan, đã nhận ra mình cần thay đổi. Trong khi đó, những người tưởng mình đã đứng vững lại “không hối hận mà tin”.
Điều đáng sợ không phải là đã từng nói “không” với Thiên Chúa.
Điều đáng sợ hơn là không bao giờ còn biết hối hận về tiếng “không” ấy.
Bởi một con tim còn biết hối hận vẫn còn khả năng trở về. Một con tim còn đau trước lỗi lầm của mình vẫn chưa hoàn toàn chai đá. Nước mắt của sự hối hận đôi khi chính là dấu hiệu đầu tiên cho thấy ân sủng đang làm mềm lại một trái tim đã khô cứng.
Vì thế, khi nhìn một người đã từng sai lầm, có lẽ chúng ta cần cẩn thận trước khi kết luận về họ. Và khi nhìn chính mình, chúng ta cũng đừng vội tuyệt vọng vì những gì đã qua.
Thiên Chúa không chỉ hỏi: “Con đã làm gì?”
Người còn hỏi: “Bây giờ con muốn trở thành ai?”
Một người có thể đã đi rất xa nhưng vẫn có thể quay về. Một lời “không” của ngày hôm qua vẫn có thể được chữa lành bằng một bước chân của ngày hôm nay.
Sau cùng, điều Thiên Chúa chờ đợi nơi chúng ta không phải là một quá khứ không có lỗi lầm, nhưng là một trái tim biết trở về.
L.m Giuse Hoàng Kim Toan