Trăm năm hữu hạn, sống trọn vẹn từng ngày

Cuộc đời con người tựa như một hành trình ngắn ngủi và đầy thăng trầm, mà có lẽ, chẳng ai trong chúng ta có thể thoát khỏi quy luật bất biến của tạo hóa: cái chết. Dẫu biết rằng cái chết là điều tất yếu, song không ít người trong chúng ta lại sống như thể nó không hề tồn tại. Thậm chí, chúng ta dễ dàng quên mất rằng chính sự hữu hạn của đời sống mới chính là thứ khiến chúng ta trân quý những giây phút hiện tại. Thực tế là, chỉ khi nhận thức rõ về cái chết, chúng ta mới có thể sống trọn vẹn và ý nghĩa.

Trong sử thi Mahabharata, câu chuyện của năm anh em Pandava và cuộc gặp gỡ với quỷ dạ xoa đã đưa ra một thông điệp sâu sắc về sự tồn tại ngắn ngủi của con người. Khi quỷ dạ xoa yêu cầu Yudhishthira trả lời câu hỏi về điều đáng kinh ngạc nhất trên đời, anh đã không ngần ngại trả lời: “Đó là con người biết cái chết là tất yếu, nhưng lại sống như thể mình bất tử.” Câu trả lời này thật sự làm chúng ta phải suy ngẫm về cách sống của mỗi người: tại sao dù biết rõ cái chết không thể tránh khỏi, chúng ta vẫn mải mê chạy theo những điều phù du, không dành đủ thời gian để sống đúng ý nghĩa?

Sự sống chỉ thực sự có giá trị khi chúng ta biết rằng nó có giới hạn. Dù con người có quyền tự do lựa chọn cuộc sống của mình, song việc lựa chọn để sống như thế nào, để khi đối diện với cái chết ta không nuối tiếc, mới là điều quan trọng. Những nền văn minh cổ đại, như Ai Cập, Hy Lạp, Ấn Độ, không coi cái chết là điều đáng sợ mà là một phần của sự sống. Đức vua Gilgamesh trong sử thi Lưỡng Hà đã tìm kiếm sự bất tử nhưng cuối cùng nhận ra rằng chính trong sự hữu hạn của đời người, ta tìm thấy sự vĩnh hằng qua cách ta được nhớ đến và ảnh hưởng tới đời sống của người khác. Đó là một bài học sâu sắc về cách sống với mục tiêu vươn tới sự bất tử qua công đức và di sản.

Nhưng trong xã hội hiện đại ngày nay, rất nhiều người lại sống với tâm lý sợ hãi cái chết, như thể nó là một cơn ác mộng không thể đối diện. Các cuộc chiến, thiên tai, dịch bệnh hay sự cô đơn của những người cuối đời càng làm tăng cường nỗi sợ hãi ấy. Chúng ta đôi khi sống vội vã, chạy đua với thời gian, tìm kiếm niềm vui tạm bợ trong vật chất, danh vọng mà quên mất rằng chỉ có tình yêu thương và những việc làm thiện lành mới là thứ có thể đưa chúng ta vượt qua nỗi lo lắng và bất an về sự tồn tại. Cuối cùng, khi đối mặt với cái chết, hối hận và tiếc nuối là những cảm xúc khó tránh khỏi.

Vậy làm thế nào để sống bình thản và trọn vẹn với cuộc đời của mình? Đó là câu hỏi không dễ trả lời. Mỗi người sẽ có một cách sống khác nhau, nhưng có một điều chắc chắn là nếu chúng ta sống trong hiện tại, không để mình bị cuốn vào vòng xoáy của quá khứ hay tương lai, chúng ta sẽ tìm thấy sự thanh thản trong tâm hồn. Như nhà giả kim trong tác phẩm của Paulo Coelho đã chia sẻ, người biết sống chỉ với hiện tại, không sợ hãi khi đối diện với cái chết, sẽ sống với sự bình thản và an nhiên. Chính vì thế, mỗi ngày là một cơ hội để chúng ta sống tốt, sống trọn vẹn và sống như những con người có ý nghĩa.

Chúng ta có thể học cách đón nhận cái chết như tù trưởng Aupumut, người đã dạy rằng vào giây phút ra đi, không nên để trái tim ngập tràn sợ hãi, mà hãy hát lên bài ca tôn vinh cuộc sống và sự ra đi như một người hùng trở về cố hương. Cái chết không phải là điểm kết thúc, mà là một phần của vòng xoay vĩnh hằng của sự sống. Chúng ta có thể sống bất tử trong lòng những người đã từng biết đến chúng ta và được nhớ đến qua những việc làm tốt đẹp.

Cuối cùng, cái chết là điều mà tất cả chúng ta không thể tránh khỏi, nhưng chính trong sự hữu hạn đó, chúng ta tìm thấy sức mạnh để sống một cuộc đời trọn vẹn và ý nghĩa. Hãy sống sao cho khi đối diện với hồi kết, chúng ta không cảm thấy tiếc nuối hay ân hận, mà bình thản và hài lòng vì đã sống đúng với giá trị và mục đích của mình. Hãy sống mỗi ngày như thể đó là ngày cuối cùng, và khi cái chết đến, chúng ta có thể ra đi với niềm tin rằng cuộc sống này đã được sống một cách trọn vẹn.

Lm. Anmai, CSsR

Vài lời ngày 12 tháng 1

Hãy là người biết lắng nghe

Trong cuộc sống, chúng ta thường gặp phải những cuộc tranh cãi không đáng có. Những cuộc tranh luận này không chỉ gây ra những xung đột, mà còn dễ dàng làm tổn thương cả hai bên. Đặc biệt, khi tranh cãi với những người ít hiểu biết hoặc thiếu sự thông cảm, kết quả của những cuộc đối thoại đó thường không mang lại lợi ích gì mà chỉ để lại sự mệt mỏi và cảm giác bất an.

Một trong những điều quan trọng nhất khi đối diện với sự thiếu hiểu biết của người khác là chúng ta nên nhớ rằng, sự tranh cãi không phải là cách duy nhất để chứng minh bản thân. Tranh cãi chỉ làm nổi bật sự khác biệt giữa chúng ta và người khác, đồng thời dễ dàng làm lộ ra chính những điểm yếu và sự thiếu kiên nhẫn trong bản thân mình. Khi chúng ta cố gắng giành lấy thắng lợi trong một cuộc tranh cãi, thực chất chúng ta chỉ đang rơi vào cái bẫy của những định kiến và sự phản kháng, làm cho mối quan hệ trở nên căng thẳng và khó chịu.

Thực tế là, nếu tranh cãi với kẻ ít hiểu biết, bạn không chỉ không thuyết phục được họ mà còn tạo cơ hội để chính mình rơi vào tình trạng thiếu hiểu biết và thiếu sự khoan dung. Chúng ta không thể mong đợi một người thiếu kiên thức hay không có cái nhìn toàn diện sẽ đột ngột thay đổi quan điểm chỉ vì một cuộc tranh luận kéo dài. Thay vì vậy, chúng ta cần phải hiểu rằng mỗi người có những trải nghiệm và góc nhìn riêng biệt, và không phải lúc nào sự lý luận hay chứng minh của chúng ta cũng có thể thuyết phục được họ.

Một cách khôn ngoan hơn là hãy kiên nhẫn và lắng nghe. Đôi khi, việc im lặng và quan sát là cách tốt nhất để hiểu được người khác. Những người thiếu hiểu biết cũng có thể có những lý do riêng khiến họ không thể nhìn nhận vấn đề theo cách mà chúng ta muốn. Việc tiếp cận họ bằng lòng kiên nhẫn và sự thấu hiểu có thể giúp xây dựng một không gian đối thoại tích cực hơn, nơi mà chúng ta có thể truyền đạt thông tin mà không cần phải gây ra sự xung đột.

Hơn nữa, thay vì cố gắng tranh cãi, chúng ta có thể tìm cách thể hiện sự hiểu biết của mình thông qua hành động, những cử chỉ hòa nhã và những cuộc đối thoại ôn hòa. Đôi khi, sự im lặng và sự tôn trọng sẽ là điều quan trọng hơn cả trong việc truyền đạt một thông điệp. Vì nếu cứ cố gắng tranh cãi, bạn chỉ làm nổi bật rằng mình không khác gì người đối diện: cũng là người thiếu kiên nhẫn và dễ bị lôi kéo vào cuộc chiến không có hồi kết.

Cuối cùng, trong một thế giới đầy rẫy những bất đồng và quan điểm trái ngược, chúng ta cần phải học cách chấp nhận sự khác biệt và đối diện với nó một cách bình tĩnh và nhẹ nhàng. Bởi vì, như một lời nhắc nhở, trong mỗi cuộc tranh cãi, không chỉ có kẻ ít hiểu biết, mà chính chúng ta cũng có thể rơi vào tình trạng thiếu sáng suốt nếu không kiểm soát được cảm xúc của mình. Hãy là người biết lắng nghe, biết thấu hiểu và biết im lặng khi cần thiết, bởi đôi khi, sự tĩnh lặng lại mang đến sức mạnh lớn hơn lời nói.

Lm. Anmai, CSsR