Chẳng ai sống trên đời mà không mong để lại một dấu ấn trong lòng người khác. Ai cũng mong rằng khi mình nằm xuống, sẽ có người còn nhớ đến mình. Như thể từ bên kia cái chết, người đã khuất vẫn âm thầm gửi đến chúng ta một lời khẩn cầu: “Xin đừng quên tôi!” Bởi khi một người không còn được ai nhớ đến, dường như họ lại chết thêm một lần nữa trong ký ức của người đang sống.
Hội Thánh không quên những người đã qua đời. Ngay từ Cựu Ước, sách Macabê đã ghi lại việc ông Giuđa quyên tiền để dâng lễ đền tội cho những chiến binh đã ngã xuống. Tác giả Kinh Thánh nhận định đó là một việc làm đạo đức và thánh thiện, bởi ông tin rằng người chết sẽ sống lại và những người đã an nghỉ vẫn cần được Thiên Chúa thương xót (x. 2 Mcb 12,43-46).
Cầu nguyện cho người chết không phải là níu kéo họ ở lại với thế gian, nhưng là phó thác họ cho lòng thương xót của Thiên Chúa. Thánh Gioan Kim Khẩu cũng khuyên các tín hữu đừng ngần ngại giúp đỡ và cầu nguyện cho những người đã qua đời. Bởi tình yêu không chấm dứt trước ngưỡng cửa sự chết; trong Đức Kitô, tình yêu ấy vẫn tiếp tục được thể hiện qua lời cầu nguyện và hy lễ.
Vì thế, khi nhớ đến các linh hồn, chúng ta có thể dâng những hy sinh, làm việc bác ái, tham dự Thánh lễ và cầu xin Thiên Chúa tha thứ, thanh luyện cho các ngài nhờ công nghiệp cứu độ của Đức Kitô chịu chết và phục sinh. Trong mầu nhiệm Các Thánh Thông Công, Hội Thánh phó thác những người đã qua đời cho lòng từ bi của Thiên Chúa và đặc biệt cầu nguyện cho họ trong Thánh lễ (x. GLHTCG, 1055).
Các linh hồn đang được thanh luyện vẫn sống trong niềm hy vọng hướng về sự hiệp thông trọn vẹn với Thiên Chúa. Chúng ta không biết thời điểm hay cách thức Thiên Chúa hoàn tất công trình thanh luyện nơi mỗi linh hồn, nhưng chúng ta tin tưởng phó thác họ cho tình yêu và sự công chính của Người. Và khi tưởng nhớ những người đã khuất, chúng ta cũng được nhắc nhở về niềm hy vọng phục sinh dành cho chính mình.
Xin hãy nhớ đến tôi! Lời khẩn cầu ấy mời gọi chúng ta nhìn lại cách mình tưởng nhớ những người đã ra đi.
Ta có thể dâng những đóa hoa, nhưng hoa rồi sẽ tàn.
Ta có thể thắp những nén nhang, nhưng khói rồi sẽ tan.
Ta có thể tổ chức những bữa giỗ để tưởng nhớ, nhưng tiệc rồi cũng qua.
Ta có thể đến viếng mộ, nhưng rồi cũng phải trở về với cuộc sống thường ngày.
Ta có thể kể lại những câu chuyện của người đã khuất, nhưng theo năm tháng, ký ức có thể phai nhạt. Những tấm hình từng được nâng niu cũng có thể dần nằm im trong một góc nhà.
Vậy đâu là cách nhớ không bị giới hạn bởi thời gian?
Đó là nhớ bằng lời cầu nguyện, bằng hy sinh, bằng việc bác ái và bằng Thánh lễ. Những việc làm ấy không thay thế tình cảm hay những nghĩa cử tưởng niệm, nhưng đưa tình yêu của chúng ta vượt khỏi những biểu hiện chóng qua, để trở thành lời phó thác cụ thể cho lòng thương xót của Thiên Chúa.
Chúng ta không thể tự mình mở cửa thiên đàng cho người đã khuất, nhưng có thể cầu xin Thiên Chúa đoái thương họ nhờ hy lễ duy nhất và trọn vẹn của Đức Kitô. Chúng ta cũng không thể giữ người thân mãi trong vòng tay, nhưng có thể trao phó họ vào vòng tay yêu thương của Người.
Xin đừng để những người đã khuất chỉ còn sống trong vài tấm hình, vài câu chuyện hay một ngày giỗ mỗi năm. Hãy nhớ đến họ trong lời kinh hằng ngày, trong Thánh lễ và trong những việc lành âm thầm.
Bởi tình yêu đích thực không chỉ nhớ người đã khuất bằng những gì họ từng để lại cho ta, mà còn cầu xin Thiên Chúa ban cho họ điều quý giá nhất: được hưởng sự sống đời đời trong Người.
Và đến ngày sau hết, khi mọi ký ức của nhân loại có thể phai mờ, chúng ta vẫn hy vọng rằng Thiên Chúa sẽ không quên những người thuộc về Người. Chính Người mới là Đấng có thể ghi tên họ vào sự sống đời đời.
Lạy Chúa, xin nhớ đến những người đã qua đời, nhất là những linh hồn không còn ai tưởng nhớ. Xin lấy lòng thương xót mà thanh luyện họ, và cho chúng con biết yêu thương họ bằng lời cầu nguyện, hy sinh và những việc lành. Amen.
Lm. Giuse Hoàng Kim Toan