Cám dỗ trong đời (Mt 4, 1-11)

CÁM DỖ TRONG ĐỜI
Chúa Nhật I Mùa Chay, năm A:  Mt 4, 1-11

Suy niệm

Mùa Chay mở ra bằng một cuộc chiến âm thầm trong hoang địa. “Bấy giờ Đức Giêsu được Thần Khí dẫn vào hoang địa, để chịu quỷ cám dỗ” (c.1). Con Thiên Chúa không né tránh thử thách, nhưng đón nhận nó trong sự vâng phục Thánh Thần. Cám dỗ vì thế không chỉ là điều đáng sợ, mà còn là nơi tự do được thử luyện. Không ai sống ngoài vòng cám dỗ. Chúng đến từ hoàn cảnh, từ áp lực xã hội, và từ chính lòng mình. Ba cơn cám dỗ của Đức Giêsu không chỉ thuộc về quá khứ, nhưng vẫn rất hiện sinh trong đời sống Kitô hữu hôm nay.

1. Cám dỗ về vật chất: khi “bánh” trở thành cứu cánh

Sau bốn mươi ngày chay tịnh, Đức Giêsu đói. Quỷ nói: “Nếu ông là Con Thiên Chúa, thì truyền cho những hòn đá này hóa bánh đi” (c.3). Đó không chỉ là lời mời thỏa mãn cơn đói, mà nhằm kích hoạt quyền năng để phục vụ chính mình, đặt nhu cầu cá nhân lên trên sứ mạng.

Đức Giêsu đáp: “Người ta sống không chỉ nhờ cơm bánh, nhưng còn nhờ mọi lời miệng Thiên Chúa phán ra” (c.4). Người không phủ nhận nhu cầu vật chất, nhưng xác định trật tự ưu tiên: bánh cần thiết cho thể xác, nhưng không đủ; linh hồn còn cần Lời Chúa để sống.

Khi thành công vật chất trở thành thước đo giá trị, con người dễ tin rằng “có nhiều hơn” là “hạnh phúc hơn”. Nhưng càng tích lũy, lòng càng bất an. Khi Lời Chúa bị đẩy ra bên lề, tâm hồn khô cạn và ta dần trở thành nô lệ cho chính nhu cầu của mình.

2. Cám dỗ về quyền lực: khi cái tôi chiếm chỗ của Thiên Chúa

Quỷ đưa Đức Giêsu lên núi cao, chỉ cho Người thấy mọi vinh hoa trần thế và nói: “Tôi sẽ cho ông tất cả những thứ đó, nếu ông sấp mình bái lạy tôi” (c.9). Đức Giêsu trả lời: “Ngươi phải bái lạy Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi, và phải thờ phượng một mình Người mà thôi” (c.10).

Đây là cám dỗ của quyền lực, danh vọng, ảnh hưởng. Không ít người khởi đầu với lý tưởng phục vụ, nhưng dần dần bị mê hoặc bởi ánh hào quang của địa vị và sự công nhận. Khi ấy, phục vụ biến thành thống trị; sứ mạng trở thành phương tiện để khẳng định mình. Danh tiếng trở thành thần tượng mới.

Cám dỗ quyền lực không chỉ ở chính trường, mà ngay trong gia đình, cộng đoàn và cả trong đời sống thiêng liêng: khi tôi muốn áp đặt ý mình, muốn hơn thua, muốn được công nhận thay vì lắng nghe. Mỗi lần như thế, tôi đang quỳ gối trước một thần tượng vô hình. Đức Giêsu dứt khoát xác định: chỉ một mình Thiên Chúa là tuyệt đối. Mọi quyền lực khác chỉ có ý nghĩa khi phục vụ tình yêu và sự thật.

3. Cám dỗ thử thách Thiên Chúa: khi đức tin bị bóp méo

Quỷ đặt Đức Giêsu trên nóc Đền Thờ và nói: “Nếu ông là Con Thiên Chúa, thì gieo mình xuống đi” (c.6). Lần này, quỷ còn trích Kinh Thánh để biện minh. Nó dùng chính Lời Chúa để đánh lạc hướng. Đức Giêsu đáp: “Ngươi chớ thử thách Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi” (c.7). Người từ chối biến Thiên Chúa thành công cụ chứng minh mình là ai.

Khi đức tin bị bóp méo, con người muốn ép Thiên Chúa hành động theo ý mình. Thay vì sống trách nhiệm, lại đòi phép lạ. Có những người bỏ qua bổn phận để cầu mong Chúa “ra tay”; Khi đức tin không đi cùng với sự khôn ngoan và trách nhiệm, nó dễ trượt sang mê tín. Thiên Chúa không phải là công cụ để tôi đạt mục tiêu. Người là Cha, và tôi là thụ tạo được mời gọi đáp lại bằng lòng tín thác và vâng phục.

4. Mẫu số chung của mọi cám dỗ: sống cho mình

Cả ba cơn cám dỗ đều quy về một điểm: tách con người khỏi Thiên Chúa để quay về chính mình. Lo xây đắp cho mình và bảo vệ mình bằng mọi giá. Khi ấy, tương quan với Thiên Chúa và tha nhân dần bị thay thế bằng sự quy hướng ích kỷ.

Đức Giêsu chiến thắng không bằng phép lạ ngoạn mục, nhưng bằng sự trung thành với Lời Chúa. Mỗi lần đáp lại, Người đều trích dẫn Kinh Thánh. Lời Chúa trở thành nền tảng, la bàn và sức mạnh nội tâm. Chính sự gắn bó bền vững với Lời đã vô hiệu hóa những cơn cám dỗ.

5. Con đường chiến thắng: để Thần Khí dẫn dắt

Ngay khi mở đầu bài Tin Mừng, thánh Matthêu đã cho biết: Đức Giêsu không tự mình bước vào thử thách, nhưng đi trong sự hướng dẫn của Thần Khí (c.1). Chiến thắng của Người không phát xuất từ sức riêng, nhưng là sự vâng phục và tùy thuộc vào Cha.

Mùa Chay vì thế không phải là thời gian căng mình chống đỡ, nhưng là thời gian trở về với nguồn. Trở về với Lời Chúa, với cầu nguyện, với sự tỉnh thức nội tâm. Càng để Thần Khí hướng dẫn, ta càng nhận ra đâu là tiếng nói của Thiên Chúa, đâu là tiếng thì thầm của cám dỗ.

Hoang địa của mỗi người có thể là những giới hạn, thất bại hay khủng hoảng thầm kín. Nhưng nếu ở lại với Thiên Chúa, chính nơi ấy lại trở thành nơi thanh luyện. Từ hoang địa, Đức Giêsu bước ra với sứ mạng rõ ràng hơn. Và mỗi chúng ta cũng được trưởng thành hơn trong ơn gọi làm con Thiên Chúa.

Cầu nguyện

Lạy Chúa Giêsu!
Chúa chấp nhận thân phận làm người thế,
nên cũng đã chấp nhận mọi cám dỗ,
để cho thấy đường lối ơn cứu độ,
là một lòng theo thánh ý Chúa Cha.

Nếu đời con là một chuỗi lựa chọn,
thì cũng là một chuỗi những cám dỗ,
chỉ cần thiếu thận trọng là sa sẩy,
không khôn ngoan con sẽ nhuốm bùn lầy.

Không chỉ những cám dỗ ở bên ngoài
mà còn là những cám dỗ bên trong,
cám dỗ sống hưởng thụ cho thân xác,
cám dỗ sống dễ dãi cho tâm hồn.

Cám dỗ nào cũng khiến con khép kín,
xa dần Chúa và quy hướng về mình,
mất dần đi tình nghĩa với anh em,
vì không còn biết lắng nghe Lời Chúa,
Thân phận người xem ra rất chênh vênh,
bởi vì luôn đối đầu với cám dỗ,
nhưng mọi cám dỗ thảy đều có chỗ,
trong bản đồ rất thiêng liêng của Chúa,
để đào luyện tim con thuộc về Ngài.

Xin cho con bản lãnh Thầy chí thánh,
để vượt qua những cám dỗ trong đời,
dù sai phạm và những lần vấp ngã,
vẫn đứng lên tiếp tục cuộc hành trình,
cho tới ngày gặp được Chúa hiển vinh. Amen.

Lm. Thái Nguyên